زمين لرزه هاى اخيرطرح اطلس لرزه خيزى ايرانپيش بينى زمين لرزهپارينه لرزه شناسى | لرزه نگاشت ها | زمين لرزه بم  |  زمين لرزه فيروز آباد کجور | زمين لرزه سوماترا | تازه ترين انتشارات | نقشه گسله هاي ايران | نقشه گسله هاى جنباى تهران 

    گروه لرزه زمين ساخت سازمان در سال1350 با هدف شناخت ومطالعه گسله هاى جنباوپهنه هاى خطر آفرين ايران پايه گذارى شد.شناخت گسله هاى جنبا نخستين گام در راستاى کاهش خطرات زمين لرزه است ،بدين منظورشيوه ها  وابزارهاى گوناگون مطالعاتى وجود دارد که تنها با کاربرد همزمان وهماهنگ آنها مى توان به نتايج مطلوب دست يافت.  گروه لرزه زمين ساخت سازمان با بهره گيرى از روش هاى زير به مطالعه گسله ها ولرزه خيزى کشور ى مى پردازد :  

   

   تصوير ۱: گسله ها و واحد هاى ساختارى اصلى ايران. بردارها دو بر آورد از جهت و ميزان حرکت (ميليمتر در سال) صفحه عربى نسبت به آسياى مرکزى را نشان مى دهد.

  ايجاد شبکه هاى ژئودتيک ورفتار سنجى گسله ها:

  از حدود ۲۰ سال پيش گروه لرزه زمينساخت برخى گسله هاى بزرگ پيرامون شهر هاى پر جمعيت مانند تهران؛ تبريز و مشهد را زير پوشش اينگونه مطالعات دارد.به کمک اين شبکه ها مى توان هر گونه حرکت و تغيير شکل پوسته زمين پيرامون گسله ها را زير نظر داشت و از آن در مطالعه چگونگى رفتار گسله ها و جنبش احتمالى آن بهره جست. بر داشت داده هاى اين شبکه ها در آغاز با استفاده از ابزارهاى دقيق نقشه بردارى زمينى انجام مى گرفت سپس با استفاده از سيستم مختصات جهاني (GPS) ادامه يافت.

 

 مطالعه زمين لرزه هاى بزرگ :

 زمين لرزه هاى بزرگ اغلب با گسيختگى سطحى همراهند.اين گسيختگى ها چنانچه در نخستين روزهاى پس از زمين لرزه مورد مطالعه قرار نگيرند در اثر عوامل فرسايشى به سرعت از بين مى روند .مطالعه گسيختگى سطحى همراه با زمين لرزه اطلاعات ارزشمندى را از سازوکار زمين لرزه در ژرفا در اختيار قرار مى دهد.

 

 

 

تصوير ۲: گسيختگى همراه با زمين لرزه ۱۳۷۳ سفيدابه در خاور ايران

 

 

 شبکه هاى لرزه نگارى محلى ومطالعه پس لرزه ها:

 گروه لرزه زمين ساخت بنا به نياز شبکه لرزه نگارى موقت محلى را پيرامون گسله هاى مورد مطالعه ويا به منظور ثبت پس لرزه هاى زمين لرزه اى بزرگ طراحي  وراه اندازى مى نمايد. به منظور ثبت خرد لرزه هاى پيرامون تهران شبکه  لرزه نگارى شبکه لرزه نگارى محدودى نيزبه تازگى در تهران راه  اندازى شده است.

 مطالعه زمين ريخت شناسى گسله هاى جنبا:

جنبش گسله ها اغلب بر حسب تغييرات در ريخت زمين همچون برخاستگى ها ورشد تاقديس ها مى شود. با مطالعه اين تغييرات مى توان به چگونگى رشد ،جنبا ويا جنبا نبودن نسبى گسله ها ونرخ جنبش آنها پى برد.مطالعات زمين ريخت شناسى امروزه بعنوان يکى از بهترين روش هاى بررسى رفتار دراز مدت گسله ها مورد توجه قرار گرفته اند.

 

 

   تصوير ۳: پديده زمين ريختى صفحات سه گوش بيانگر وجود مولفه شاقولى گسله ى نهاوند (برگرفته از طالبيان و جکسون ۲۰۰۲) 

 

  

 مطالعه زمين لرزه اى تاريخى :

شبکه هاى لرزه نگارى در يکصد سال اخير راه اندازى شده اند.پيش از آن رويداد زمين لرزه ها را تنها با بررسى يادداشت هاى تاريخ نويسان ، روزنامه نگاران وسفرنامه ها مى توان مورد بررسى قرارداد.مطالعه زمين لرزه اى تاريخى از آن نظر اهميت دارند که دوره بازگشت زمين لرزه ها در ايران اغلب بيش از چند صد سال ويا هزار سال است بنابر اين احتمال اينکه گسله اى جنبا در يکصد سال اخير جنبشى نشان ندهد بسيار زياد است.

 

تصوير ۴: بناى تاريخى با حدود ۹ قرن قدمت که به هنگام زمين لرزه آوج خسارت ديد (تصوير از انصارى ۱۳۸۲)

  

پارينه لرزه شناسى :

بررسى هاى پارينه لرزه شناسى که با حفر ترانشه بر روى گسله همراه است بمنظور بررسى مستقيم رفتار گسلهها در بازه زمانى طولانى چند هزار تا چند ده هزار سال مورد استفاده قرار مى گيرند . در اين روش چگونگى جنبشى گسله شامل سازوکار، ميزان جابجايى وزمان جنبش ويا جنبش هاى آن بخش از گسله در گذشته تعيين مى شود.از اين داده ها همراه با داده هاى بدست آمده از روش هاى ديگر مى توان براى محاسبه دوره بازگشت زمين لرزه ها ونرخ جنبش گسله استفاده نمود .

 مطالعات لرزه شناسى :

هنگامى که زمين لرزه ها با گسلش سطحى همراه نمى باشند تنها راه مطالعه آنها استفاده از داده هاى شبکه هاى لرزه نگارى است .گسله هاى زاگرس اغلب در زير پوشش رسوبى پنهان بوده وبا وجود فراوانى زمين لرزه ها گسلش سطحى همرا با زمين لرزه بسيار نادر است. گسله هاى پنهان در ساير نقاط ايران نيز ديده مى شوند (زمين لرزه هاى آوج،طبس،سفيدابه و....). از آنجايى که گسله هاى پنهان اغلب جوان وجنبا هستند، شناخت آنها در برآورد خطر زمين لرزه بسيار با اهميت است. به کمک بررسيهاى لرزه شناسى مى توان به سازوکار گسله وژرفاى زمين لرزه ها پى برد.

 

 

تصوير ۶: مدل سازى امواج درونى زمين لرزه ۱۹۹۷ زاگرس به منظور بدست آوردن ساز و کار؛ ژرفا و بزرگى زمين لرزه  

 

ريز پهنه بندى لرزه اى :(مطالعات مايکروترمور):

خسارات ناشى از زمين لرزه وويرانى سازه ها نه تنها بستگى به ويژگيهاى ساختمان وفاصله آن از کانون زمين لرزه دارد بلکه به مقدار زيادى وابسته به پاسخ زمينى در مقابل امواج زمين لرزه است.

اغلب شهرهاى بزرگ ايران بر روى رسوبات آبرفتى با مقدار زياد واقع شده اند.ستبرا وويژگيهاى آبرفت از مکانى به مکان ديگر ودر فواصل کوتاه تغيير مى نمايد بنابر پاسخ زمين نيز متفاوت است. يکى از روشهاى بررسى رفتار آبرفت استفاده از برداشت هاى مايکروترمور است .اين برداشت ها بر روى شبکه اى از نقاط وبوسيله دستگاههاى  لرزه نگار کوتاه دوره انجام مى گيرند .طيف بدست آمده از اين داده ها تقريب خوبى از طيف پاسخ زمين در محل است که مى توان از آن براى برنامه هاى توسعه شهرى وطراحى ساختمانى استفاده نمود.

 

تصوير ۷: پريود غالب زمين در کرمان بر اساس مطالعات مايکروترمور

 

بر آورد خطر زمين لرزه :

يکى از اهداف اصلى مطالعه گسلها وزمين لرزه ها ، کاهش ميزان خطر پذيرى سازه ها وانسانها از زمين لرزه است. بديهى است بر آورد خطر بدون شناخت کافى از عامل ايجاد زمين لرزه ها يعنى گسله ها امکان پذير نيست.گروه لرزه زمين ساخت ، با بهره گيرى از تمامى روش هاى بالا ،گسله هاى جنبا  را شناسايى وبا استفاده از پارامترهاى لرزه خيزى بدست آمده براى آنها، خطر زمين را براى سازه ها، شهرها ويا هر نوع پروژه عمرانى ديگر برآورد مى نمايد.